مَوادَس کُن گٔژھِو

ہِندوستان

وِکیٖپیٖڈیا پؠٹھٕ، اَکھ آزاد اِنسایکلوپیٖڈیا
(ہِنٛدوستان پؠٹھٕ رُجوع مُکرَر)
     
ہِندوستان

भारत गणराज्य
نعرٕ: 
ترانہٕ: جنا گنا منا
22°48′N 83°00′E / 22.8°N 83°E / 22.8; 83 Edit this at Wikidata
مُلٕکہِندوستان
رازٕ دٲنؠنٔو دِل
برٛاعظمایشیا
نٕسلہِ ہِنٛدؠ لوٗکھ
مَذہَبہؠنٛدؠ دَرٕم, اِسلام, عیٖسٲیِیَتھ, سِکھ مَت, بُدھ مَت, جین مَت
سَرکٲرؠ زَبانہِندی زَبان، اَنٛگریٖزی زَبان
حوٚکوٗمَتھ
 • قٕسٕمجۆمہوٗرِیَتھ، ٲینی جۆمہوٗرِیَتھ، democratic republic، اِتِفٲقی جۆمہوٗرِیَتھ
 • حُکُمرانصَدٕرِ بَہارَت: دروپدی مرمو
ہِندوستانُک ؤزیٖرِ اَعظَم: نَرینٛدَر مودی
رۄقبہٕ
 • مُکمَل3٬287٬263 km2 (1٬269٬219 sq mi)
آبٲدی
 (جُلَے 2020)[1]
 • مُکمَل1٬326٬093٬247
وقٕت زونایشیا/کلکتہ
گاڑِ نَمبَرIND
پۄنٛسہٕہِندوستٲنؠ رۄپَے
ا.ت.ا0٫633 (2021)
جینی35٫7 (2019)
جی ڈی پی (نمونیَل)3,150,306,834,280 اَمریٖکی ڈالَر
موبایِل کوڈ+91
گٲڑؠ چلاونُک طرفکھوُر
وؠب سایِٹindia.gov.in
نقشہٕ

ہِنٛدُستان یا ہِندوستان (کٲشُر : /hindoːstaːn/ ، ہِندی: भारत، اَنٛگریٖزی: India) چھُ براعظم ایشِیاہَس مَنٛز مٕلٕک۔ اَمِچ آبٲدی چھےٚ ۱۔۳۵ اَرَب۔ ہِندوستان شُمٲلی دیصی پروتراج: حیمالے: چھُ جٔنوٗبی سِندوٗ محاساگر: ہِندوستان پؠٹھ نیپال، تِبَت (چیٖن) مٕلٕک؛ پصچیمع پٲکِستان، پُروٗع چھُ برٛما تہٕ جٔنوٗبی سِری لنٛکا مٕلٕک۔[2] ہِندوستانٕچ رازٕ دٲنؠ چھےٚ نٔو دِل۔

ناوُک آگُر

[اؠڈِٹ]

جمہوٗرِیہ ہِندوستان چھُ بنیٲدی طور دۄیو سرکٲرؠ ژھوٚٹؠ ناوَو سٟتؠ زاننہٕ یِوان: اِنٛڈیا تہٕ بھارت۔ بھارتُک ٲییٖن کِس آرٹیکل 300 مُطٲبِق ہیکون قونوٗنی معاملَن مَنٛز حکومت ہند یونین آف انڈیا ؤنِتھ۔ اَکھ غٲر سرکٲری ترٛیٚیِم ناو چھُ ہِندوستان، یُس عام طور شمٲلی ہندوستانَس مَنٛز اِستِمال گژھان چھُ۔ ییٚلہِ زَن یِم ناو چھِ آز جٔدیٖد ملکُک حوالہٕ دِوان، مگر یِہُنٛد مطلب اوس بٔڑِس برصغیر ہِنٛد۔

نقشہٕ

تَوٲریٖخ

[اؠڈِٹ]
وادی سندھٕچ تہذیب عروج کس مرحلس منز (2600–1900 BCE)

ہِنٛدوستانٕچ تَوٲریٖخ چھےٚ ساسہٕ بٔدؠ ؤری پُرٲنؠ۔ اَتھ مَنٛز چھےٚ سِنٛدھ وٲدی ہِنٛز تَہذیٖب سارِوٕے کھۄتہٕ پرٛٲنؠ تہٕ اَہَم ماننہٕ یِوان۔ اَمہِ پَتہٕ آو ویٖدِک دور یَتھ مَنٛز قدیٖم گرَٛنٛتھ تہٕ ہِندوٗ دَرٕمٕچ بُنیاد ترٛاونہٕ آے۔

جسمٲنی لحاظٕ چھُ اندازٕ زِ جدید اِنسان اوس 73,000 تہٕ 55,000 ؤری برونٛہہ برصغیر پاک و ہندس مَنٛز وٲتؠ‌مٕتؠ۔

قدیٖم دورَس مَنٛز بٔڑؠ بٔڑؠ سَلطَنَت قٲیِم گٔے، یِمَن مَنٛز موریا تہٕ گُپتا دور اَہَم چھُ۔ گُپتا دورَس چھُ ہِنٛدوستانُک سۄنہٕ سُنٛد دور تہِ وَنان تِکیازِ اَتھ دورَس مَنٛز گٔے عٔلِم، فَن تہٕ تِجارَتَس مَنٛز وارِیاہ تَرقی۔

وِچکارلوک دورَس مَنٛز آے وارِیاہ مُسلمان حُکمران یِمَو ہِنٛدوستانَس پؠٹھ حُکوٗمَت کٔر۔ دِلِ ہِنٛدِ سُلطان تہٕ اَمہِ پَتہٕ مُغل سَلطَنَت چھےٚ سارِوٕے کھۄتہٕ مَشہوٗر۔ مُغل دورَس مَنٛز گیٚہ فَن تہٕ تٲمیٖراتَس بٔڑ تَرقی، ییٚمِچ اَکھ بٔڑ مِثال تاج مَحَل چھےٚ۔

اردٲہمہِ صَدی مَنٛز آے اَنگریز تہٕ ایسٹ اِنٛڈیا کَمپَنی ہِنٛدِ ذٔریٖعہٕ کٔرِکھ ہِنٛدوستانَس پؠٹھ قَبضہٕ۔ اَنگریزَو کٔر ہِنٛدوستانَس پؠٹھ تَقریٖبَن زٕ ہَتھ ؤری حُکوٗمَت۔ ہِنٛدوستانٕکؠ لُکھ وۆتھِ اَنگریزَن خِلاف تہٕ مَہاتما گانٛدھی سٟتؠ سٟتؠ باقٕے رَہنُماہَو کٔر لُکَن ہِنٛز رَہنُمٲیی۔ وارِیاہ جَدوٗجَہَد کٔرِتھ آو ۱۵ اَگَست ۱۹۴۷ مَنٛز ہِنٛدوستانَس آزٲدی دِنہٕ۔

آزٲدی پَتہٕ بَنیوو ہِنٛدوستان اَکھ جَمہوٗری مُلُک تہٕ اَز چھُ یہِ دُنؠ‌یاہُک سارِوٕے کھۄتہٕ بۆڑ جَمہوٗری مُلُک تہٕ تیٖزی سان تَرقی کَرن وول مُلُک ماننہٕ یِوان۔[3]

ہِندوستان چھُ بَمَنٛز رٕکھ کہِ شمالس مَنٛز واقع، یُس 8°4' پیٹھہٕ 37°6' شمٲلی زیچھَر تہٕ 68°7' پیٹھہٕ 97°25' مشرقی زیچھرس تام چھُ۔ یہٕ چھُ دُنؠ‌یاہک سٔتِم سارِوٕے کھۄتہٕ بوٚڑ ملک، یُس 3,287,263 چَکور کلومیٹر (1,269,219 میٖل²) پؠٹھ پھٔہلِتھ چھُ۔ ہندوستان چھُ شمال پؠٹھ جنوبس تام 3,214 کلومیٹر (1,997 میٖل) تہٕ مشرق پؠٹھ مغرب تام 2,933 کلومیٹر (1,822 میٖل) پھہلِتھ۔ امچ زمینی سرحد چھِ 15,200 کلومیٹر (9,445 میٖل) تہٕ ساحلی پچہِ چھِ 7,516.6 کلومیٹر (4,671 میٖل)۔[4]

جٔنوٗبس طرفہٕ چھُ ہِنٛدوستٲنؠ سۆدُرس مَنٛز، مغرِبس مَنٛز عَرب سَمَندَر، جنوٗب مغرِب طرفہٕ لکشدیپ سمندر، مشرقس مَنٛز بَنٛگٲلؠ سۆتھُر تہٕ جنوٗب طرفہٕ اہم سمندر ہِند ۔ آبناے پالک تہٕ گلف آف منار چھِ ہندوستانس بالکل جنوٗب مشرقس مَنٛز سِری لنٛکا نِش الگ کران، تہٕ مالدیپ چھُ ہندوستان کِس لکشدیپ جزیرٕ پیٹھٕ تَقریٖبَن 125 کلومیٹر جنوبس مَنٛز، ٲٹھ ڈِگری چینلہِ اپارٕ۔ ہندوستانٕکہِ انڈمان تہٕ نکوبار جٔزیٖرٕ، یُس سرزمین پؠٹھ تَقریٖبَن 1,200 کلومیٹر جۆنوٗب مشرقَس مَنٛز چھُ، چھِ میانمار، تھایلینٛڈ تہٕ انڈونیشیاہَس سٟتؠ سمندٔری سرحد رلان۔ ہِنٛدُستٲنہِ سرزٔمینُک سارِوٕے کھۄتہٕ جنوٗبی تونٛتھ چھُ کنیا کُماری کِس بِلکُل جنوٗبَس مَنٛز، ییٚلہِ زن ہِنٛدُستانُک سارِوٕے کھۄتہٕ دوٗر جٔنوٗب نۄقتہٕ چھُ عظیم نِکوبار جزیرَس پؠٹھ اِنٛدرا پوینٹ ۔ ہِندوستٲنؠ اِختِیارَس مَنٛز چھُ شُمٲلی اندِرا کول، سِیاچن گلیشیر۔ ہندوستانُک آب چھُ بٹھہٕ پیٹھٕ 12 ناٹیکل میٖل تام واتان۔ ہِندوستانس مَنٛز چھُ 18 ہیم سارِوٕے کھۄتہٕ بوڑ خصوٗصی اِقتصادی زون 2,305,143 کلومیٹر2 (890,021 میٖل 2)۔

ہِنٛدُستانٕكہِ شُمٲلی سَرحَد چھِ زِیٛادٕ تَر ہِمالیہٕ سٟتہِ نِشانہٕ دِنہٕ یِوان، ییٚتہِ یہِ چین، بھوٗٹان تہٕ نیپالس سٟتہِ رلان چھِ ۔ مغرِبس مَنٛز چھُ پٲکِستانس سٕتہِ سرحد قراقرم تہٕ مَغرِبی ہِمالیہ، پنٛجاب مٲدٲنی علاقَو، تھار ریگِسطان تہٕ رن آف کَچھ نوٗنہٕ مٲدانَو مٔنٛزِ پَکان۔ دور شُمال مشرِقس مَنٛز چِن پہاڑ تہٕ کاچین پہاڑ، یِم گٔنؠ جَنٛگل چھِ، چھِ ہندوستانس میانمار نِش الگ کران۔ مشرِقہٕ طرفہٕ چھُ بنٛگلہ دیشَس سٕتہِ سرحد بنیٲدی طور پٲٹھؠ کھاسی پہاڑو تہٕ میزو پہاڑَو سٟتؠ سٟتؠ ہند-گنگایہ مٲدانی علاقَن ہُنٛد خاکہٕ ہاوان۔

گنگا چھُ ہندوستانَس مَنٛز شۆروٗع گژھن وول سارِوٕیہ کھۄتہٕ زیوٗٹھ دٔریاو۔ گنگایہ-برہم پُترا نظام چھُ شُمالی، مَنٛزس تہٕ مشرقی ہندوستانٕک زِیٛادٕ تر حِصَس پؠٹھ پھہلِتھ ییٚلہِ زن دکن وُڈٕر جۆنوٗبی ہندوستان کِس زِیٛادٕ تر حِصَس پؠٹھ پھٔہلِتھ چھُ۔ سِکِمَس مَنٛز کانگچنجنگا چھُ ہندوستانُک سارِوٕے کھۄتہٕ تھوٚد مُقام 8,586 میٖٹَر (28,169 فٹ) تہٕ دُنؠ‌یاہُک ترٛیٚیِم تھوٚد تھوٚد تیٚنٛگ۔ ہندوستانُک آب و ہوا چھُ دور جنوبَس مَنٛز بَمَنٛز رٕکھ پؠٹھٕ بالٲیی ہمالیہَس مَنٛز الپایِن تہٕ ٹُنٛڈرا تام آسان۔ ارضیٲتی طور چھُ ہندوستان ہِندوستٲنؠ پلیٹس پؠٹھ بِہتھ، یُس ہند-آسٹریلوی پلیٹ کِس شُمٲلی حصس مَنٛز چھُ۔

سرکار

[اؠڈِٹ]

ہِندوستٲنؠ سرکار یا ہِندوستان حوٚکوٗمَتھ سرکٲرؠ طور (ہِندوستان سرکار) چھِ جمہوریہ ہندٕچ قومی اتھارٹی، یوس جنوبی ایشیاء ہس مَنٛز واقع چھ، 36 ریاستن تہٕ مرکزی زیر انتظام علاقن پؠٹھ مُشتمل چھِ۔[5] حکومتٕچ قیادت چھ ہنٛدستانک صدر کران (از کل 25 جُلَے 2022 پیٹھہٕ دروپدی مرمو) یُس بٔڑس پیمانس پؠٹھ ایگزیکٹو اختیاراتن ہُنٛد اِستِمال چھ کران، تہٕ امداد تہٕ مشورٕ خٲطرٕ چھ ہِندوستانُک ؤزیٖرِ اَعظَم تہٕ باقی وزراہن ہنٛد انتخاب کران۔

اَنٛگریٖزؠ پٲٹھؠ

بھارتُک ٲییٖن[6]، بارتُک ٲییٖن یا ہِنٛدُستانُک ٲییٖن چھُ ہِنٛدُستانُک سارِوٕے کھۄتہٕ بٔڑؠ قونوٗنی دستاویز تہٕ دُنؠ‌یاہُک سارِوٕے کھۄتہٕ زیوٗٹھ لیٖکھنہٕ آمُت قومی ٲییٖن۔ دستاویز چھُ سُہ فریم ورک وضع کران یُس بنیٲدی سِیٲسی ضابطہٕ، ڈانچہٕ، طریقہٕ کار، اختیارات، تہٕ فرایضن ہنٛز نِشاندہی کران چھُ تہٕ بنیٲدی حقوٗق، ہدایتی اصوٗل، تہٕ شہرین ہنٛد فرایض بیان کران چھُ۔[7][8][9][10]

ہِنٛدُستانٕچہِ ٲییٖن ساز اسمبلی منظوٗر 26 نَوَمبَر 1949 ہس مَنٛز تہٕ گوٚو 26 جَنؤری 1950 ہَس مَنٛز لاگوٗ۔ یہِ بَنیٛوو مُلکُک بُنیٲدی حُکوٗمتی دستاویز، تہٕ ڈومینین آف انڈیا بَنیٛوو جمہوٗرِیہ ہِنٛدُستان۔ ٲیینی خۄدمختاری یقیٖنی بناونہٕ خٲطرٕ، امکؠ بناون والیو کٔر آرٹیکل 395 مَنٛز برطانوی پارلیمنٹٕکؠ گۄڈنِکؠ ایکٹ منسوٗخ۔ ہِندوستان چھُ پَنُن ٲییٖن 26 جَنؤری دۄہ، جمہوٗریہ دۄہ مناونہٕ یِوان۔

ٲییٖن چھُ ہِنٛدُستانس اَکھ خۄدمۄختار ، سوشلسٹ، سیکولر تہٕ جمہوٗرِیٲیی جمہوٗرِیَت قرار دِوان، پنٛنؠن شہرِین انصاف، برابری تہٕ آزٲدی ہُنٛد یقین دِوان تہٕ بٲے چارس زور دِنٕچ کوٗشش کَران۔ 1950 ہُک اصلی ٲییٖن چھُ نیہِ دِلہِ ہٕنٛزِ پارلیمینٹ لایبریری عمارتہِ مَنٛز نایٹروجن سٟتؠ بٔرِتھ أکِس معاملَس مَنٛز محفوٗظ تھاونہٕ آمُت۔

معشیت

[اؠڈِٹ]

ہِندوستان مَنٛز چھِ اَکھ ترقی پذیر رَلہٕ مِلہٕ معیشت یَتھ مَنٛز سٹریٹجک شعبن مَنٛز چھ اَکھ قٲبل ذکر پبلک سیکٹر۔ یہِ چھِ براے ناو جی ڈی پی کہِ لحاظٕ دنیاہٕچ شیٚیِم ساروٕے کھۄتہٕ بٔڑ معیشت تہٕ اپریل 2026 تام قوت خریدٲری ہٕنٛز برابری (پی پی پی) لحاظٕ ترٛیٚیِم ساروٕے کھۄتہٕ بٔڑ معیشت۔[11]

آبٲدی زان

[اؠڈِٹ]

ہِندوستان چھُ دُنؠ‌یاہُک سارِوٕے کھۄتہٕ زِیٛادٕ آبٲدی وول مُلُک، یُس دُنیاہٕچ آبٲدی ہُنٛد تَقریٖبَن شیٚیِم حِصہٕ چھُ۔ اقوام متحدٕکؠ ورلڈ پاپولیشن ڈیش بورڈ مُطٲبِق گٔیہِ 1 جُلَے 2023 ہَس مَنٛز ہندوستانٕچ آبٲدی 1.428 ارب کھۄتہٕ زیٛادٕ، یُس چیٖنَس پتھ ترٲوِتھ گۆو۔[12]

ہِندوستان چھُ وُنہِ تہِ اَکھ واریاہ نوجوان مُلُک، مگر یہِ چھُ وارٕ وارٕ آبادیٲتی تبدیٖلی کِنؠ گَژھان۔ 2024 تام ٲس درمیانی وٲنٛس تَقریٖبَن 29.8 ؤری، یُس چیٖنَس مَنٛز 40.2 اوس۔ اقوام متحدٕک پاپُلیشن فنڈ (UNFPA) چھُ ونان زِ 68٪ لوٗکھ چھِ 15 تہٕ 64 درمِیان ، یُس اَکھ 'ڈیموگرافک ڈیویڈنڈ' ہیکہِ ٲسِتھ تکیازِ کٲم کرن واجنہِ وٲنٛسہِ ہِنٛز اَکھ بٔڑ آبٲدی ہیکہِ معشیت ترقی بڑاو دِتھ۔ یہِ ونُن چھُ زِ شُرؠن ہِنٛز تعداد چھِ کم گژھان۔ 2007 مَنٛز ووت 5 ؤہِرؠ کم گروپ تہٕ 2011 ہَس مَنٛز 15 ؤہِرؠ کم گروپ عروٗجس پؠٹھ۔

1975 تہٕ 2010 ہس درمیان گٔیہٕ آبٲدی دۄگنہٕ 1.2 ارب تام۔ اگرچہ آبٲدی چھِ بڑان روزان، شرح چھِ 2.3٪ فی وریہٕ (1972–1983) پیٹھہٕ 2023 مَنٛز تَقریٖبَن 0.89٪ تام کم گٔمٕژ۔ موجوٗدٕ تخمینہٕ چھُ ونان زِ آبٲدی گژھہِ 2050 تام 1.7 بلین تام۔

ہِندوستان چھُ پٔزؠ پٲٹھؠ مُختلف، یَتھ مَنٛز ساسہٕ بٔدؠ نسلی گروپ تہٕ ژور اہم زبانہٕ خاندان چھِ: ہِنٛد یوٗرَپی، دراوڑی، آسٹرویشیاٹک تہٕ تبتی برمن۔ اَتھ مُلکَس مَنٛز چھِ نِہالی تہٕ بُرُشَسکی ہِشہِ الگ تھلگ زبانہٕ تہٕ الگ الگ اقلیتی برادریہِ یِمن مَنٛز اینگلو انڈین تہٕ سِدی شٲمِل چھِ۔

ؤری وادو پتہٕ چھُ انسٲنی جنسی تناسبس مَنٛز اضافہٕ گوٚمُت، 2011 مَنٛز آو فی 1,000 مردن مَنٛز 943 زنانہٕ تہٕ 2023 مَنٛز فی 1,000 زنانہٕ 1,060 مرد (تَقریٖبَن 944 زنانہٕ / 1000 مرد) ہُنٛد تخمینہٕ۔

تٔہذیٖب

[اؠڈِٹ]

ہِندوستٲنؠ تٔہذیٖب چھُ ہِندوستٲنؠ بَرِصَغیٖر سٕنٛدؠ زَبان، مَذہَب، کھیٛۆن، پَلَو، تَوٲریٖخ تہٕ عام رؠواج۔

حَوالہٕ

[اؠڈِٹ]
  1. ↑ "Country Comparison :: Population". The World Factbook. Retrieved 2 جَنؤری 2021. Check date values in: |access-date= (مَدَتھ)
  2. ↑ Dyson 2018, p. 1, "Modern human beings—Homo sapiens—originated in Africa۔ then, intermittently, sometime between 60,000 and 80,000 years ago, tiny groups of them began to enter the north-west of the Indian subcontinent۔ It seems likely that initially they came by way of the coast. .. it is virtually certain that there were Homo sapiens in the subcontinent 55,000 years ago, even though the earliest fossils that have been found of them date to only about 30,000 years before the present."
  3. ↑ Quote: "Y-Chromosome and Mt-DNA data support the colonization of South Asia by modern humans originating in Africa. ... Coalescence dates for most non-European populations average to between 73–55 ka."
  4. ↑ Total area includes disputed territories not under Indian control.
  5. ↑ حَوالہٕ غَلطی: Invalid <ref> tag; refs with no name must have content.
  6. ↑ حَوالہٕ غَلطی: Invalid <ref> tag; refs with no name must have content.
  7. ↑ حَوالہٕ غَلطی: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named ":2".
  8. ↑ حَوالہٕ غَلطی: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named ":0".
  9. ↑ حَوالہٕ غَلطی: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "original".
  10. ↑ حَوالہٕ غَلطی: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named ":9".
  11. ↑
  12. ↑ حَوالہٕ غَلطی: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named "The Economic Times".