کٔشیٖر مَنٛز فارسی زَبان

وادی کٔشیٖر چھُ اَمیُک آب و ہوا، علاقہٕ تہٕ ماحولہٕ ایٖرانس سٟتؠ رلوُن آسنہٕ کِنؠ لۄکُٹ ایٖران وننہٕ آمُت۔ ایرانٕک فنُک اثر چھُ کٔشیٖرِ ہٕندؠن واریاہن عمارتن، باغن تہٕ قٲلیٖنن مَنٛز وُچھنہٕ یِوان۔ کٔشیٖرِ چھُ تیموری دورٕ برٛونٛہہ نثری لیکھ لحاظہٕ سؠٹھاہ مالا مال۔
کٔشیٖر وادی مَنٛز گۆو فارسی زَبان تہٕ ادبٕچ یُن خاص طور 8 ہمہ صدی ہجری کِس گۄڈٕنِکِس ژوٗرمِس حِصس مَنٛز شۆروٗع تہٕ تِمن علاقن مَنٛز اِسلام پھٲلاونہٕ سٟتؠ، حالانکہِ کینٛہہ مُسلمان ٲسؠ 1 ہجری پیٹھٕ اَتھ علاقس مَنٛز روزان۔ اَمہِ صدی مَنٛز کٔر عٔظیٖم ایرٲنی صوٗفی مثلن سید شرف الدین بلبل شاہ لہورستانی (گُزرے 727 ہجری) تہٕ میٖر سید علی ہمدٲنی (گُزرے 786 ہجری) تہٕ تِہندیو واریاہو سٲتھیو اَتھ علاقس مَنٛز اِسلام تہٕ فارسی زبانہِ ہٕنزِ ترقی مَنٛز اہم کردار ادا۔
725 ہجری مَنٛز ژاو کٔشیٖرِ ہُنٛد گۄڈنیُک مُسلمان، صدرالدین عبدالرحمان بلبل شاہ اَتھ سرزمینَس مَنٛز۔ 743 ہجری پؠٹھٕ کوٚر شاہمیری بادشاہَو علاقہٕ حٲصِل (743-962 ہجری) تہٕ پتہٕ کوٚر چیکَو اِقتِدارس (962-994 ہجری)۔ یہِ چھُ تیموری (منگول) سلطنتُک حِصہٕ ماننہٕ یِوان- کٔشیٖرِ مَنٛز چھُ تِموری دورَس "کشمیر کؠن حکمرانَن ہُنٛد دور" وَننہٕ یِوان۔ تَمہِ مۄکھٕ چھُ پانی پت III کِس جنگَس مَنٛز نادر شاہ افغان سٕنٛدِ دٔسؠ منگولَن ہٕنٛدِ دٔسؠ شِکست پتہٕ افغانَن کٔشیٖرِ پؠٹھ قبضہٕ۔
اَمہِ علاوٕ کُن 1846 ہس مَنٛز ہِندوستانس مَنٛز ایسٹ اِنڈیا کمپنی کٔشیٖر نانک شاہی یَس 75 لچھ رۄپیہِ، جموں ، کشمیٖر تہٕ لداخٕچ سورُے زٔمیٖن گۄلاب سِنٛگھ ڈوگراہن یِمو ہندو مذہب تہٕ سِکھ مَت سٟتؠ تعلُق ٲس۔ اَمہِ پتہٕ گٔیہِ کٔشیٖرِ مَنٛز ڈوٗگٕرؠ راج قٲیِم۔ تہٕ 1846 پؠٹھٕ 1947 تام ٲسؠ تِمو سارِنٕے حُکُمران پَنٕنہِ غۄلام سمجان تہٕ ظُلم تہٕ جُرمَس سٟتؠ کٔرِکھ تِمو لوٗکَن ہٕندِس جایدادس پؠٹھ قبضہٕ تہٕ لُکن نِش زبردستی مزوٗرؠ کٔرِکھ حتا کہِ زنانن تہٕ شُرؠن نِش تہِ۔
تاہم 1947 ہَس مَنٛز ہِندوستان تہٕ پٲکِستان چہِ آزٲدی پتہٕ آیہِ رِیاست جموں و کشمیر ترٛؠن حِصَن مَنٛز تقسیٖم کرنہٕ، یِم وۄنؠ ہِندوستان، پٲکِستان تہٕ چیٖن کِس حُکوٗمتَس مَنٛز چھِ۔ وۄنؠ چھُنہٕ لوٗکَن کانٛہہ قونوٗنی حقوٗق حٲصِل، تِم چھِ پَنٕنہِ خٲہشَن تہٕ خٲہشَن مُطٲبِق زِنٛدٕ روزان۔ اقوام متحدَن چھُ واضح کوٚرمُت زِ لوٗکَن ہِنٛدِ خٲطرٕ چھُ تِہنٛدِ شہری حقوقَن تہٕ شہرِیت مُطٲبِق زِنٛدٕ روزُن قٲبلہِ قبوٗل، یُس نہٕ وٕنیُک تام فراہم کرنہٕ آمُت چھُ۔[1]
شاہِ ہمدان
[اؠڈِٹ]میٖر سید علی ہمدٲنی یس علی دویِم «علی ثانی»، شاہِ ہمدان، اَمیٖر کبیٖر تہِ ہواری کشمیر ناوو سٟتؠ زاننہٕ یوان چھِ، تہِ چھِ اَکھ شٲیِر۔ تمؠ سٕنٛزِ 41 غزلن ہٕنٛز سۄمبرنہ یَتھ مَنٛز نو رباعیات تہِ شٲمِل چھہِ، چھےٚ از تام تریہِ لٹہِ شایع سپزمٕژ۔
سید علی ہمدٲنی تہٕ تٔمؠ سٕنٛدِ نیچوؠ میٖر سید علی ہمدٲنی (گُزرے: 854 ہجری) أنؠ تقریبن 1300 ایٖرٲنی عٲلم کٔشیٖرِ مَنٛز تہٕ کٔرٕن خطس مَنٛز فارسی زَبان، ادب تہٕ ایٖرٲنی فن پھٲلاونس مَنٛز مَدَتھ۔ سید علی ہمدٲنی یُس تاجکستان کِس ختلان (کولب) علاقس مَنٛز دفن چھُ، گُزٲرؠ دَہ ؤری کٔشیٖر تہٕ اَمہِ کِس أنٛدِ پٔکہِ علاقن مَنٛز۔ سُلطان زین العابدین شاہمیری (827-878 ہجری) اوس اَکھ بٔڈ ادبی شوقیٖن تہٕ اوس پانہٕ قطب تخلص وول شٲیِر۔
میٖر سید علی ہمدٲنی سُنٛد مقالہٕ عقبت یا قدوسیہ اوس کٲشِرؠ بادشاہ سلطان قطب الدیٖن (775-795 ہجری) سٕنٛدِس ناوس پؠٹھ لیکھنہٕ آمُت تہٕ تٔمؠ سٕنٛدؠ واریاہ چِٹھؠ تہِ ٲسؠ أتھؠ بادشاہ سٕنٛدِس ناوس پؠٹھ لیکھنہٕ آمٕتؠ۔ قطب الدیٖن سٕنٛدِس دورس مَنٛز اوس أکِس ییٚلاج کار شہاب الدین ناوٕ سٟتؠ زاننہٕ یِوان تہٕ أمؠ ٲس فارسی مَنٛز شافا الدین الامراز کتاب لیچھمٕژ۔
ہؠرِ کنہِ وۄنمُت میٖر سید محمد ہمدٲنی ین چھِ کٔشیٖرِ مَنٛز قیام دوران (796-817 ہجری) صوٗفیتس پؠٹھ اَکھ مقالہٕ تہٕ منطقس مَنٛز سُنت پؠٹھ اَکھ تفسیٖر لؠکھان۔ سید حُسین بہاقی ین لیوٚکھ سلطان زین العابدین سٕندِس دورس مَنٛز "هدایت الاعماء" پؠٹھ اَکھ رسالہٕ یَتھ مَنٛز اِسلامی مذہب کین عقیٖدن ہِنٛز وضاحت شٲمل چھِ۔ کٔشیٖرِ ہٕندؠ کینٛہہ توٲریخ مثلن «راجترنٛگنی» آیہِ أتھؠ دورس مَنٛز فارسی یس مَنٛز لیکھنہٕ تہٕ شاید سنسکرت کتابن ہُنٛد ترجمہٕ آسہٕ فارسی یس مَنٛز کرنہٕ آمُت مگر امہِ دورٕچ واریاہ فارسی کتابہٕ چھےٚ مذہب تہٕ صوٗفی ازم کین عقیٖدن تہٕ خیالن ہِنٛز وضاحت کرنہٕ خٲطرٕ وقف کرنہٕ آمٕژ، تکیازِ نوؠن مُسلمانن ہیچھناونہٕ خٲطرٕ اوس یہٕ ضۆروٗری۔ برصغیر کین تیمورین ہندِس سۄنۂری دورس مَنٛز بنییہِ وادی کشمیٖر فارسی زَبٲنؠ، ادب، فن تہٕ ثقافتک اہم ترین مرکزن مَنٛز اَکھ۔