مَوادَس کُن گٔژھِو

مثنوی

وِکیٖپیٖڈیا پؠٹھٕ، اَکھ آزاد اِنسایکلوپیٖڈیا

مثنوی (یعنی:زٕ جُز واجٕنؠ) چھ سہ نظم صنف یَتھ اندر دومصرعی ھم قٲفیہ شعر ورتانہ آسن آمٕتؠ تہ پرؠتھ دۄییمہ شعرٕ پتہ آسہ قٲفیہ بدلان(ا ا،ب ب، ت ت۔۔۔۔)۔ مثنوی اندر چھ اکثر اَکھ بحر آسان یۄس مکمل مثنوی مَنٛز برقرار چھ روزان۔ مثنوی اندر چھ اکثر زیچھہ داستانہ باونہ یوان تکیاز یہِ صنف چھ شٲعرس پرؠتھ دۄیو مصرعو پتہ قٲفیہ بدلاونٕچ آزٲدی دیوان۔ مثنوی اندر چھن شعرن ہٕنٛز کانٛہہ تہِ حدبندی۔[1]

توٲریخ

[اؠڈِٹ]

مثنوی گٔے ایرانس مَنٛز ایجاد تہ آیہ فارسی کہ زیر اثر عربی، اردو تہ دیگر زبانن مَنٛز۔ [2]

فارسی اندر چھ رُودَکی سٟنٛز "کلیلہ و دمنہ" تہ فردوسی سٟنٛز "شاہ نامہ" پرانیٚوو مثنویو اندر شُمار۔شاہ نامہ چھ اَکھ رزمیہ مثنوی (یۄدوے مٔنزؠ منزؠ کینہہ بیٚیہِ قسمٕچ دلیلہ تہ چھ)یۄس قبل اسلام ایرانٕچ (اسطوری) توٲریخس مُتعلق چھ۔ کینہہ مثنویہ چھ تم تہِ مثال روٗمی سٟنٛز "مثنویٔ معنوی" تہ مولانی عطار سٟنٛز "منطق الطیر" یمن تصوٗفس مَنٛز از حد اہمیت چھ۔ ایمہ علاوہ چھ فارسی اندر سعدی سٟنٛز "بوستان" تہ "گلستان"، نظامی سٟنٛز "لیلی و مجنُون"، جامی سٟنٛز ھفت "اورنگ" تہٕ علامہ اقبال سنزٕ "جاوید نامہ" "اسرار خودی" تہ "رموز بیخودی" بیٚیہِ کینٛہہ مشہوٗر مثنویہ۔

عربی اندر چھ مثنوی مزدوج تہِ ونان تہ ایمیُک رؠواج اوس عباسی دورس اندر۔[3]

تُرکِچ اندر آسہ مثنوی عثمٲنی دور اندر رٲیج تہ گۄڈنیچ عالمی جنگہِ پتہ تہ اتاترک نؠن ریفارمن تحت ییلہ عثمٲنی سلطنت گلییہ تہ بیٚیہِ تۆرکجہ ادبس مغربی رنگ دنہ آو، مثنوی ھُند رؠواج تہ مکلیوو۔ تۆرکجہ اندر چھ "قتادگو بیلیگ" ساروٕے کھۄتہٕ پرٲنؠ۔[4]

اُردو اندر چھ غالب سٟنٛز "قادر نامہ"، میر حسن سٟنٛز "سحر البیان" تہ اقبالن سٟنٛز "ساقی نامہ" کینہہ مشہُور مثنوییہ۔ اُردوہس مَنٛز چھُ مثنوی ھُند ابتدا برصغیرس پؠٹھ مُسلمان حکومت قٲیم سپدنہ پؠٹھے تہ آز تہ چھُ اُردوٗ ادبس مَنٛز مثنویہ لیکھنہ یوان۔[5]

فارسی ھٕندس اثرس تحت اوس مثنوی ھُند ورتاو کٲشرس مَنٛز ژۄدہٲیمہ صدی پؠٹھے۔[6][7]کٲشرس باضابطہ طور آیہ اردٲہمہ صدی ھندس وسطس مَنٛز کلاسیک مثنوی لیکھنکؠ تجرُبہ کَرنہٕ۔ اَتھ اندر چھُ گۄدنیُک ناو فاخر سُنٛد، یُس اصلی اَکھ فارسی شٲعر اوس۔[8] [9]مگر میر عبداللہ بہیقین کۆر سیۆد پٲتؠ کٲشرس مَنٛز مثنوی ھُند آغاز۔ میر عبداللہن لیچھ کینہہ ایخلٲقی مثنویہ۔ ایمہ علاوہ کٲشرس مَنٛز بیٚیہِ مثنویہ:

محمُود گٲمینؠ "شیرین خسرو"، "یُوسُف زلیخا" تہ "لٲل مجنون"۔[10](یۄدوے یم بظٲہر فارسی مثنوین ھُند ترجمہ باسان چھ مگر الگ لفظ ورتاو تہ کٲشرِ ماحول کِنؠ چھ یم واریاہ حدس تام آرجِنل)

مومن شاہ سٟنٛز "منطق الطیر" (یۄس عطارنہ مثنوی ھُند ترجمہ چھ)۔

وھاب کھار سٟنٛز "شیخ صنعان"۔ (یہِ تہ چھ عطارنہ مثنوی ھنز اَکھ حکایت)

پرکاش بٹ سٟنٛز "کٲشر راماین"۔

ایمہ علاوہ تہ چھ کٲشرس ادبس مَنٛز واریاہ مثنوی لیکھنہ آمژٕ، تہ آز تہ چھ یوان لیکھنہ۔[6]

حَوالہٕ

[اؠڈِٹ]
  1. Bruijn, Flemming & Rahman 2010, pp. 1–2.
  2. Bruijn, Flemming & Rahman 2010, pp. pp.1.
  3. Bruijn, Flemming & Rahman 2010, pp. 2.
  4. Bruijn, Flemming & Rahman 2010, pp. 8.
  5. Bruijn, Flemming & Rahman 2010, pp. 9-11-12.
  6. 1 2 وچھو بیٚیہِ کٲشر زبان تہ ادبُک توٲریخ، ناجی منور تہ شفیع شوق۔
  7. وچھو شیخ العلمٕنؠ نظم "نام حق"
  8. فاخرس مُتعلق وچھو تاریخ حسن، حسن شاہ کھُی ہٲمؠ، ترجمہکار ڈاکٹر شمسُدین احمد، کلچرل اکیڈمی۔
  9. بیٚیہِ وچھو تذکرتہ الشعرإ کشمیر۔
  10. کُلیات محموٗد گٲمؠ، ایڈیٹر ناجی منور۔