مَوادَس کُن گٔژھِو

راج ترنگنی

وِکیٖپیٖڈیا پؠٹھٕ، اَکھ آزاد اِنسایکلوپیٖڈیا
راج تَرنگنی
مُصنفکلہَن
مُلکلوہارا سلطنت
زَبانسَنٛسکرِت زَبان
موضوٗعکٔشیٖر ہِنٛز گونَندا خاندان, کارکوٹا خاندان, اُتپالا خاندان, لوہارا سلطنت
صنفکرانیکل[*]
شایع کرنہٕ آمُت1149
وِکی ڈیٹا پؠٹھ مزیٖد

راج تَرنگنی (سَنَسکرٕٛت: राजतरङ्गिणी, 𑆫𑆳𑆘𑆠𑆫𑆕𑇀𑆓𑆴𑆟𑆵, romanized: Rājataraṅgiṇī) چھِ اَکھ کِتاب یۄس کلہنَن چھِ لیچھمژ .یمٔک مطلب چھِ ("بادشاہن ہُنٛد دٔریاو") چھُ برصغیر پاک و ہند کِس شُمال مغرِبی حِصُک، خاص پٲٹھؠ کٔشیٖر کؠن بادشاہن ہُنٛد اَکھ میٹرک افسانوی تہٕ تٲریٖخی تواریٖخ۔ یہِ اوس کٲشِرِ تٲریٖخ دان کلہان یَن 12ہِمہِ صٔدی عیٖسوی مَنٛز سَنَسکرٕٛت زَبان مَنٛز لیٚکھمُت۔

بادشاہن ہٕنٛز فِہرِست

[اؠڈِٹ]

کتاب 1: گونانڈا خاندان (I)

[اؠڈِٹ]

بۄنہٕ کنہِ دِنہٕ آمتین بادشاہن ہِنٛدِ کُل دورِ حکوٗمتُک ذِکِر چھُ 1266 ؤری کرنہٕ آمُت۔[1]

حوٚکوٗمَتھ کرن وٲلؠ[1]نوٹ
گوناندا I[[یُدھیشتھرا] سُند ہم عصر ،مگدھا کِس حکمران جراسندھا (جراسندھو) (I.59) سُند اَکھ رشتہ دار۔ سُہ اوس [[کرشنا] سٕنٛدِس بٔڑِس بٲیِس [بلراما] سٕنٛدِ دٔسؠ مارنہٕ آمُت۔
دامودارا Iکرشنا سٕنٛدِس أکِس جَنٛگس مَنٛز مارنہٕ۔
یاشووَتیدامودارا سٕنٛز خانٛدارِنہِ۔ سۄ ٲس پنٛنِس خانٛدار سٕنٛدِ مرنہٕ وِزِ بیٚیہِ زُو ، تہٕ کِرٛشناہن کوٚر أمِس تختس پیٚٹھ بِہنس مَنٛز مدد۔
گوناندا IIیشووتی تہٕ دامودرا سُنٛد نیٚچُو۔ [[کروکشیتر جَنٛگ] دوران کٔشیٖرِ پؠٹھ أکِس نابالغ سٕنٛدِس طورس پیٚٹھ حُکوٗمت۔ [[پریکشت]۔
35 بادشاہ ناو راوٕ "رتناکر پُران" ناوٕ کِس أکِس مخطوطس مَنٛز ٲسؠ ماننہٕ یِوان زِ یِم ناو ٲسؠ، تہٕ پتہٕ کِس مُسلمان حکمران سٕنٛدِ حُکُم سٟتؠ اوس امیُک فارسی مَنٛز ترجمہٕ کرنہٕ آمُت زین العابدین۔ مبینہٕ اصلی مخطوطہٕ سٟتؠ سٟتؠ امک ترجمہ چھُ وۄنؠ راوان۔ وننہٕ چھُ یِوان زِ حسن ناوٕکؠ أکؠ مُسلمان مورخ چھِ ترجمٕچ اَکھ نقل حٲصِل کٔرمٕژ، تہٕ پتہٕ یِنہٕ وٲلؠ مُسلمان مورخینو کٔر خان مَنٛز ختم گژھن وٲلؠ 35 ناون ہنٛز اَکھ من گھڑت فہرست فراہم۔ [2]کینٛہہ ذٔرایعہٕ چھِ دعوا کران زِ گونندا II مارنہٕ پتہٕ کوٚر پریکشتَن پننِس دوٚیمِس نیٚچوِس ہرنادیوَس کٔشیٖر حوالہٕ۔ اَمہِ سٟتؠ گوٚو پانڈو خاندان کٔشیٖرِ ہُنٛد۔ ہرنادیوَن ہوٗر جانمجیا خٕلاف جانشینی ہُنٛد جنٛگ، تہٕ اَمی مۄکھٕ روٗد سُہ کشمیرُک بادشاہ۔ ٲخٕری حُکُمران اوس بھگوانتا، ییٚمِس 1752 قبل مسیح مَنٛز لاواہن شِکست دِژمٕژ ٲس۔
لاواگونندا I سٕنٛز اولاد، ییٚمِس ناگا خانٛدانس سۭتہِ تعلُق اوس تہٕ دِژٕن 1752 قبل مسیح مَنٛز کٔشیٖرِ ہِنٛدِس پانڈو خانٛدانٕکہِ بادشاہ بھگوانتس شِکست۔ تٔمؠ تھٲو گونڈا خاندانٕچ (I) ذیلی تقسیم، کشمیرا ناگا خاندانٕچ بُنیاد ۔ تٔمہِ کوٚر کٔشیٖرِ مَنٛز لولورا (لولاب) ناوُک اَکھ شَہَر قٲیِم۔ راجترنگنی مُطٲبِق ٲسہِ اَتھ مَنٛز 84 لچھ کنؠن دیوارٕ وٲلؠ مکان۔
کوشیشیالاوا سُند نیچُو
کھگینٛدرکُشینٛدَر سُنٛد نیٚچُو
سُرینٛدرکھگینٛدر سُنٛد نیٚچُو۔ سُرینٛدر اوس کٔشیٖرِ ہُنٛد گۄڈنیُک بودھ بادشاہ ییٚمہِ کٔشیٖرِ مَنٛز سمان ثقافتُک بودھ تہزیٖب قٲیِم کٔر۔
گودھارالاوا سٕندِس خاندانس سٟتؠ تعلق تھاون وٲل ایکِس مختلف خاندانس سٟتؠ تعلق تھاوان (I.95)
سُوَرناسُوَرنامانی ناوٕچ اَکھ نہر بناونہٕ خٲطرٕ زاننہٕ یِوان
جَنَکافارسَس پؠٹھ کوٚر ناکام حملہٕ
شچِناراموُد بے اولاد
اشوک (اشوکا)شکونی سُنٛد زٕ پُتُر تہٕ شچِنارا سٕنٛدِس گۄڈٕنِکِس پِتٕرِس بٲیِس سُنٛد نیٚچُو۔ بنوو اَکھ عظیم شَہَر یَتھ سری نگر ونان چھِ (قریب مگر جدید دور سِریٖنَگر ہنٛد پأنٹھ چھُ نہٕ)۔ تٔمؠ سٕنٛدیٚن دۄہن مَنٛز، کوٚر ملیچھو (غٲر ملکی) مُلکَس پؠٹھ قبضہٕ، تہٕ تٔمؠ نِیوٚو سنیاسا۔ کلہانہ سٕنٛدِ حوالہٕ مُطٲبِق آسہا یہِ اشوک دوٚیمہِ ساس قبل مسیح مَنٛز حوٚکوٗمَتھ کٔرمٕژ، تہٕ یہِ اوس گودھرا سٕنٛدِ قٲیِم کٔرمٕتہِ خاندانُک رُکُن۔ کلہانہ چھُ یہِ تہِ وَنان زِ أمؠ بادشاہن اوس جِنا، بنٲو ستوپا تہٕ شیو مندر، تہٕ پنُن نیٚچُو جالوکا حٲصِل کرنہٕ خٲطرٕ کٔرٕن بھوتیشا (شیو) خوش ۔ تضاد آسنہٕ باووٚجوٗد چھِ واریاہ مُفکِر کلہانہ سٕنٛدِس اشوکس موریہن شہنشاہ اشوک، ییٚمؠ بدھ مت اختیار کوٚر۔ [3] اگرچہ "جینا" چھُ اَکھ اصطلاح یُس عام طورس پؠٹھ [جین مت] سٟتؠ وابستہٕ چھُ، کینٛہہ قدیم ذرائعہٕ چھِ اَتھ بُدھ۔ [4]
جالوکا (جالُکا)اَکھ سخت شیوت، یٔمؠ واریاہ [شِیو]] مندر بنٲوؠ۔ تٔمؠ چھُ مُلکَس ملیچھا (غٲر ملکی، ممکنہٕ پٲٹھؠ [[گریکو-بیکٹرین سلطنت] نِش نجات دِوان۔گریکو۔بیکٹرین]]۔ [5]
دامودارا IIڈیوٹ شیوائٹ۔ اَکھ نوٚو شَہَر بنوو یَتھ دامودراسوڈا ونان چھِ، تہٕ اَکھ ڈیم یَتھ گڈاسیٹو ونان چھِ۔
ہشکا، جُشکا تہٕ کنشکتُراشکا نسلٕکؠ بودھ بادشاہ (کلہانہ مُطٲبِق)۔ ترٛیٚیِم بادشاہ سٕنٛز شناخت چھِ کُشان سلطنت کِس [کنشک ] سٟتؠ کرنہٕ یِوان۔[6]
ابھیمنیو Iاَکھ شیوائٹ ییٚمؠ سٕنٛدِس دورِ حُکوٗمتَس مَنٛز بودھ تہِ پھٔلؠمٕتؠ۔ بودھ اثر و رسوخ بڑنہٕ کہِ وجہ سٟتؠ کوٚر لوٗکَو مُقدس متن 'نیلامتا پُران' مَنٛز مُقرر شیویت ناگا رسمن ہٕنٛز پیروی کرٕنؠ بنٛد۔ اَمہِ سۭتہِ گٔیہِ ناگاہن شرارت، یِمو بودھَن سؠٹھاہ زیٛادٕ ستاونہٕ آو ۔ امہِ خرٲبی نِش بچنہٕ خٲطرٕ گوٚو بادشاہ سبکدوش۔ چنٛدردیو ناوٕکہِ أکؠ برٛہمَنن کٔر شِو سٕنٛز پوٗزا کٔرِتھ شیویت رسٕم بحال۔

گناندتیہ خاندان(I)

[اؠڈِٹ]

گونندا خاندانن کٔر 1002 ہن ؤرین تام کٔشیٖرِ پؠٹھ حوٚکوٗمَتھ۔ [7]

حوٚکوٗمَتھ کرن وٲلؠReign[7]ایسنشن وأرینوٹ
گونانڈا III35 وُہُر1182 BCEگونانڈا III ہن ترٲو اَکھ نٔو خاندانچ بنیاد۔ (I.191) سُوٛ اوس [[رام] کس نسبس سٟتؠ تعلُق تھاوان، تہٕ کوٚرُن ناگا رسم بحال
وِبھِشنا I53 وُہُر، 6 ریتھ1147 BCE
اندرجیت35 وُہُر1094 BCE
راون30 ؤری، 6 ریتھراون سٟتؠ منسوب اَکھ شِو لنگ اوس کلہانہ وِزِ وُنہِ تہِ وُچھنہٕ یِوان۔
وِبھِشنا II35 ؤری، 6 ریتھ1058 BCE
نارا I (کِنارا)40 ؤری، 9 ریتھ1023 BCEأمہِ سٕنٛز ملِكہ ژٔج أکِس بودھ راہبَس سۭتہِ ، لہاذا کٔر أمہِ بودھ خانقاہ تباہ تہٕ دِژٕن تِہنز زٔمیٖن برہمنن ۔ تٔمؠ کٔر اَکھ ناگا زنانہٕ اغوا کرنٕچ کوٗشش، یوٚسہٕ أکِس برہمن سٕنٛز خانٛدارِنؠ ٲس۔ اَمہِ وجہ سٟتؠ دِیُوت ناگا سردارَن بادشاہ سُنٛد شَہَر، تہٕ بادشاہ موٗد نارَس مَنٛز۔
سِدھا60 وُہُر983 BCEنارا سُنٛد نیٚچُو، سِدھا گوٚو ناگا سٕنٛدِ شَرارتہٕ نِش بَچاونہٕ، تِکیٛازِ سُہ اوس تَمہِ وِزِ رازدٲنہِ نِش دوٗر۔ سُہ اوس اَکھ مذہبی بادشاہ، تہٕ اوس تَقریٖبَن سنیاسی طرز زندگی ہنٛز پیروی کران۔
اُتپالکشا30 ؤری، 6 ریتھ923 BCEسِدھا سُنٛد نیٚچُو
ہیرانیکشا37 ؤری، 7 ریتھ893 BCEاُتپالکشا سُنٛد نیٚچُو
ہیرانیاکولا60 وُہُر855 BCEہیرانیاکشا سُنٛد نیٚچُو
واسوکولا (مکولہ)60 وُہُر795 BCEہیرانیاکولا سُند نیچُو۔ تٔمؠ سٕنٛدِس دورِ حکوٗمتَس مَنٛز، ملیچھاس (ممکنہٕ طور پٲٹھؠ ہونا لوک کوٚر کٔشیٖرِ پؠٹھ قبضہٕ
مِہیراکولا70 وُہُر735 BCEتٲریٖخی شہادتہٕ مُطٲبِق اوس مِہیراکولا سُنٛد پیشرو [[تورامانا]۔ کلہانَن چھُ تورامانا ناوٕ کِس أکِس بادشاہ سُنٛد ذِکِر کوٚرمُت، مگر یہِ چھُ واریاہ پتہٕ کِتاب 3 ہَس مَنٛز تھاوان۔ [8] کلہانہ ہَس مُطٲبِق اوس میہیراکولا اَکھ ظٲلِم حکمران ییٚمؠ بَچن، زنانَن تہٕ زِٹھؠن ہؠتھ بٔڑِس تعدادَس مَنٛز لوٗکَن ہُنٛد قتلُک حکم دِیُت۔ تٔمؠ کوٚر [[سنہالا سلطنت] پؠٹھ حملہٕ، تہٕ تِہنٛدِس بادشاہ سٕنٛز جاے رٔٹِن اَکھ ظٲلِم نفر۔ ییلہٕ سُہ [[چولا سلطنت] منٛزٕ گزران اوس۔چولا]]، [[کرناتا] تہٕ باقی سلطنتہٕ کٔشیٖر واپس گژھنہٕ وِزِ ژٔلؠ یِمَن سلطنتن ہٕنٛدؠ حکمران پنٕنؠ دارالحکومتہٕ تہٕ تٔمؠ سٕنٛدِ نیرنہٕ پتہٕ آیہِ واپس۔ کٔشیٖر واپس یِنہٕ پتہٕ دِیُوت تٔمہِ 100 ہسہِ مارنُک حُکُم، یِم أکِس گٔمٕتہِ ہسہِ سٕنٛدِ کرٛؠکہٕ سۭتہِ حٲران گٔمٕتہِ ٲسہِ ۔ اکہِ لٹہِ اوس مِہیراکولاہن خواب زِ اَکھ خاص کَنہِ ہیٚکہِ صِرِف أکِس پاکیزٕ زنانہِ ہِنٛدِ ذٔریعہٕ منتقل کٔرِتھ۔ تٔمؠ کوٚر یہِ امتحان دِنہٕ: تِم زَنانہٕ یِم نہٕ کَنہِ ہَلٲوِتھ ہؠکان ٲس تِم آیہِ پننؠن خانٛدارن، نیٚچوؠن تہٕ بایَن سٟتؠ مارنہٕ۔بادشاہن کٔر پنِس بٔجرس مَنٛز خۄد سأزی
واکا (باکا)63 وُہُر، 18 دۄہ665 BCEاَکھ نیک بادشاہ، سُہ آو وٹا ناوٕچ أکؠ زنانہِ پننؠن واریٛاہَن نیٚچوؠن تہٕ پُترَن سٟتؠ بہکاوُن تہٕ قَتٕل کوٚرمُت۔
کِشِتِنندا30 وٕریہٕ602 BCEواکا سُنٛد وٲحِد زِنٛدٕ شُر
وسونندا52 ؤری، 2 ریتھ572 BCE"محبتچ سائنسک موجد"
نارا II60 وُہُر520 BCEوسوُنندا سُنٛد نیٚچُو
اکشا60 وُہُر460 BCEنارا II سُنٛد نیٚچُو
گوپادتیہ60 وُہُر، 6 دۄہ400 BCEاکشا سُنٛد نیٚچُو۔ برہمنن دِژ زمین۔ واریاہ غٲر مذہبی برہمن کٔرؠ کڑنہٕ یم لہسن کھیوان ٲسؠ (غٲر [[ستوک غذا])۔ تِہنٛزِ جایہِ اوٚن سُہ باقٕے غٲر مُلکہٕ پیٚٹھٕ۔
گوکرنا57 وُہُر، 11 ریتھ340 BCEگوپادتیہ سُنٛد نیٚچُو
نرینٛدردتیہ I (کھنگ کھلا)36 ؤری، 3 ریتھ، 10 دوہ282 BCEگوکرنا سُنٛد نیٚچُو
یُدھیشِتھیرا I34 ؤری، 5 ریتھ، 1 دوہ246 BCEتٔمؠ سٕنٛزن لۄکٹیٚن أچھن ہٕنٛدِ وجہ سٟتؠ اوس "اۆن" ونٛنہٕ یوان۔ پنٛنِس دورِ حُکوٗمت کیٚن ٲخٕری ؤرِین مَنٛز، کٔر تٔمؠ غٲر دانشمند نفرَن ہٕنٛز سرپرستی شۆروٗع، تہٕ عقلمند دربٲرِ کٔر أمِس ترٲوِتھ۔ سُہ آو بٲغی وزیرو معزول کوٚرمُت، تہٕ أکِس ہمسایہِ بادشاہن دِژ پناہ ۔ أمہِ سٕنٛزِ اولاد میگھاواہناہن کٔر پتہٕ خاندانٕچ حُکُمرٲنی بحال۔

کتاب 2 : باقی حکمران

[اؠڈِٹ]

اَتھ کِتابہِ مَنٛز چھُنہٕ کانٛہہ تہِ بادشاہ لبنہٕ آمُت یُس کُنہِ بییہِ تٲریٖخی آگرس مَنٛز لبنہٕ آمُت [8] یمو بادشاہو کٔر 192 ورین تام کٔشیٖرِ پؠٹھ حکمرٲنی۔ [7]

حوٚکوٗمَتھ کرن وٲلؠReign[7]ایسنشن وأرینوٹ
پرتاپ آدتیہ I32 وُہُر167 BCEپرتاپ آدتیہ اوس وِکرمادِتیہ (II.6) ناوٕ کِس أکِس دوٗر کِس بادشاہ سُنٛد رشتہٕ دار۔ یہِ وِکرمادِتیہ چھُ نہٕ اُجین کِس وِکرمادِتیہ ہِوی، ییٚمیُوک ذِکِر پتہٕ ماترگُپت سٕنٛدِس سرپرست سٕنٛدِس طورس پیٚٹھ کرنہٕ چھُ یِوان۔
جالوکا32 وُہُر135 BCEپرتاپ آدتیہ سُنٛد نیٚچُو
ٹنگجینا I36 وُہُر103 BCEپنٛنہِ ملکہِ سۭتہِ کٔر اِنتِظامِیہ شیئر۔ یِمو بٲژو دِژ پننؠن شہرین شٲہی محلس مَنٛز سؠٹھاہ تیرِ پینہٕ کِس نٔتیٖجس مَنٛز شٔدیٖد قحطس دوران پناہ ۔ تٔمؠ سٕنٛدِ مرنہٕ پتہٕ کٔر ملکہِ [[سٟتؠ (عمل)|سٟتؠ]۔ جوٗرؠ مٔرؠ بےٚ شُر۔
وِجیا 8 وُہُر67 BCEٹنگجینا کھۄتہٕ مختلف خاندانس سٟتؠ۔
جایندر37 وُہُر59 BCEوِجیا سُنٛد نیٚچُو: أمؠ سٕنٛزٕ "زیٛوٗٹھ نٔرِ وٲژ کۄٹھین تام"۔ أمہِ سٕنٛدؠو فلیٹَرو کٔر سُہ پنٛنِس ؤزیٖر سنٛدھیمتی یس خٕلاف اِستعمال۔ وزیرس آو ستاونہٕ، تہٕ ٲخٕر کار آو افواہ کہِ وجہ سٟتؠ قٲد کرنہٕ زِ سُہ کرِ بادشاہ سٕنٛز جاے۔ سندھیمتی روٗز 10 ہن ؤرِین قٲد خانس مَنٛز۔ پننِس بُجرَس مَنٛز دِیُت بےٚ اولاد بادشاہن سندھیمتی مارنُک حُکُم تاکہِ سُہ بادشاہ بننُک کانٛہہ تہِ موقعہٕ رُکاونہٕ۔ سُہ موٗد سندھیمتی سٕنٛدِ مرنٕچ اپز خبر بوٗزِتھ ۔
سندھیمتی عرف آریراجا47 وُہُر22 BCEسندھیمتی ٲس شہرِیو نوٚو حُکُمران منتخب کٔرمٕژ۔ سُہ بیوٗٹھ پنٛنِس گُروٗ اِشنا سٕنٛدِس درخواستس پیٚٹھ بےٚ دِلی سان تختس پیٚٹھ۔ سُہ اوس اَکھ عقیدت مند شیوائٹ، تہٕ أمؠ سٕنٛدِس دورِ حکوٗمتَس مَنٛز اوس امن سٟتؠ نشان زد کرنہٕ آمُت۔ تٔمؠ بٔرِتھ پنُن دربار [رِشی] سٕنٛدؠو (ریشیَن) سٟتؠ، تہٕ گُزٲرُن پنُن وَقٕت جنٛگلَن ہٕنٛدِس پتھ کُن۔ تَمِہ کِنؠ کٔر أمؠ سٕنٛدؠو وزیرو تٔمؠ سٕنٛز جاے میگھواہانا سٟتؠ، یُس یُدھیشتھیرا اول سُنٛد اولاد اوس۔ تٔمؠ ترٲو پننہِ مرضی سٟتؠ تخت۔

کتاب 3: ریسٹور کرنْہ آمُت گونندیا خاندان

[اؠڈِٹ]
حوٚکوٗمَتھ کرن وٲلؠReign[7]ایسنشن وأرینوٹ
میگھاواہن34 وُہُر25 عیسویمیگھواہنا اوس یُدھ شِتھیرا اول سُنٛد زٕ پُتُر سُنٛد نیٚچُو، ییٚمِس گندھارا کِس بادشاہ گوپادتیہ ہن پناہ دِژمٕژ ٲس۔ میگھواہنا اوس بیٚیِس سلطنتس مَنٛز سویموارس مَنٛز ویشنو شہزادی ہُنٛد خانٛدار مُنتخب کرنہٕ آمُت۔ کٔشیٖرِ ہِنٛدِ ؤزیٖرو اوٚن سُہ کٔشیٖرِ ییٚلہِ سنٛدھِمتی اَکھ غٲر رضامند بادشاہ ثٲبِت گٔیہِ۔ میگھاواہناہن کٔر جانوَرن ہِنٛدِس قتلَس پؠٹھ پابٔنٛدی تہٕ تِمَن لوٗکَن معاوضہٕ دِیُت یِمَو شِکار تٔمؠ کٔر برہمنَن پریشان تہٕ کوٚرُن اَکھ خانقاہ قٲیِم۔ أمہِ سٕنٛزو ملِیو بنٲوِ بودھ وِہار تہٕ خانقاہ۔ تٔمؠ کٔرؠ سِنہالا سلطنتس تام علاقن مَنٛز بادشاہ محکوم، ییٚمہِ سٟتؠ تِم جانور ذبح کرنس پؠٹھ مجبوٗر گٔیہِ۔
شریشتسینا (پروراسینا I / ٹنگجینا II)30 وٕریہٕ59 عیسویمیگھاواہنا سُنٛد نیٚچُو
ہیرانیا
تہٕ شریک ریجنٹ
تورامانا
30 ؤری، 2 ریتھ89 عیسویشریشتسینا سُنٛد نیٚچُو، ییٚمِس أمؠ سٕنٛدِس بٲیِس تہٕ سٲتھی ریجنٹ تورامانا سٕنٛدِ مدتہٕ سٟتؠ مِلان۔ بادشاہن کوٚر تورامانا قٲد، ییٚلہِ پتہٕ شٲہی سِکہٕ پنٛنِس ناوس پیٚٹھ پھٔٹؠ۔ تورامنا سُنٛد نیٚچُو پروراسینا، ییٚمِچ پرورش أمؠ سٕنٛزِ ماجہِ انجناہن راز دٲری مَنٛز کٔرمٕژ ٲس، کٔر سُہ آزاد۔ ہیرانیا موٗد بے اولاد ۔ کٔشیٖرِ ہِنٛدِس علاقس مَنٛز چھِ تورامنا ناوٕکہِ أکِس بادشاہ سٕنٛدِ واریاہ سِکہٕ لبنہٕ آمٕتہِ ۔ یمہٕ بادشاہچ شناخت چھِ کنہہ لوکو ہیفتھالیٹ سلطنت سٟتؠ کران۔ ہونا حکمران تورامانا، حالانکہ أمؠ سُنٛد جانشین Mihirakula چھُ کلہانہ کہِ طرفہٕ واریاہ برونٛہہ تھاونہٕ آمُت۔ [8]
ماتریگپتا 4 ؤری، 9 ریتھ، 1 دوہ120 عیسویکلہانہ ہَس مُطٲبِق دِژ اجائینی کِس شہنشاہ وکرمادتیہ (عرف ہرش) شکاس شِکست، تہٕ بنووُن پنُن دوست تہٕ شٲعر ماتری گپتا کشمیرُک حکمران۔ وِکرمادِتیہ سٕنٛدِ مرنہٕ پتہٕ ترٛوو ماتری گُپتاہن پرٛوراسینا سٕنٛدِس حقس مَنٛز تخٕت ۔ ڈی سی سرکار سٕنٛدِ مُطٲبِق چھُ جہانَن اجینُک افسانوی وکرمادتیہ وردھن شہنشاہ ہرش (تَقریٖبَن 606-47 عیسوی) سٟتؠ اُلجھومُت۔ [9] مؤخر الذکرٕچ شناخت چھِ شیلادتیہ سٟتؠ کرنہٕ آمٕژ ییٚمیُک ذِکر شوانزانٛگ سٕنٛدِس اکاونٹَس مَنٛز چھُ آمُت کرنہٕ۔ وۄنٛہِ گوٚو، ایم اے سٹینَس مُطٲبِق چھُ کلہانہ سُنٛد وِکرمادِتیہ بیٛاکھ اَکھ شِلادِتیہ ییٚمیُک ذِکِر شوانزانٛگ سٕنٛدِس بیانس مَنٛز چھُ کرنہٕ آمُت: 580 عیسوی مَنٛز مالواہُک اَکھ بادشاہ۔
پرواراسینا II60 وُہُر125 عیسویکلہانہ ہَس مُطٲبِق کٔر پروارسیناہَن واریاہ باقی بادشاہ زیر کٔرِتھ، یوٚتتھ تام زٔمیٖنَن مَنٛز سوراشٹر۔ تٔمؠ کوٚر وِکرمادتیہ سٕنٛدِس نیٚچوِس پرتاپ شیلا (عرف شیلادیتیا) سٕنٛز حُکوٗمت بحال، یُس أمؠ سٕنٛدؠو دُشمنو اُجین پؠٹھ کڑنہٕ آمُت اوس۔ اِبتِدٲیی مُقابلہٕ پتہٕ گوٚو پرتاپ شیلا ہَن پروارسینا سُنٛد جٲگیردار بننَس پؠٹھ رضامندی ظٲہر۔ تٔمؠ ترٲو پروارا پورہ ناوٕ سٟتؠ اَکھ شہرٕچ بُنیاد، ییٚمِچ شناخت پتہٕ مورخین جغرافیائی تفصیلاتن ہٕنٛدِس بُنیادس پؠٹھ جدید شَہَر سرینگر پٲٹھؠ کران چھِ۔ [10]
یُدھیشتھیرا II39 ؤری، 8 ریتھ185 عیسویپروراسینا سُنٛد نیٚچُو
نریندردتیہ I (لکشمنا)13 وُہُر206 CEیُدھیشتھر II تہٕ پدماؤتی سُنٛد نیٚچُو
رانادتیہ I (تُنگ جینا III)300 وْریہٕ219 عیسویاوتار]۔ چولا بادشاہ رتیسینا ہَن ٲس سۄ سمندری پوجا کِس رسمَس دوران لہرَن مَنٛز لبمٕژ۔
وِکرمادِتیہ42 وُہُر519 عیسویرانادتیہ سُنٛد نیٚچُو
بالادتیہ36 وُہُر، 8 رؠتھ561 عیسویوِکرمادِتیہ سُنٛد لۄکُٹ بوے۔ تیم کٕر واریاہ دُشمنن محکوم۔ أکؠ نجومی کٔر پیشن گویی زِ أمؠ سُنٛد زامتُر کَرِ أمؠ سٕنٛدِ پتہٕ بادشاہ بننٕچ جاے۔ امہِ نتیجہِ نِش بچنہٕ خٲطرٕ کوٚر بادشاہن پننہِ کورِ اننگلیکھا ہَس سٟتؠ دُرلابھاوردھنَس سٟتؠ خانٛدر، یُس اشواگھاما کیستھا ذٲژ ہُنٛد اَکھ خوبصورت مگر غٲر شٲہی نفر اوس۔

کتاب 5 : اُتپالا خاندان (پارٹ-I)

[اؠڈِٹ]
حوٚکوٗمَتھ کرن وٲلؠدورِ حکومتایسنشن وأرینوٹ
اونتی ورمن855 عیسویسُکھاورمن سُنٛد نیٚچُو۔ وزیر شوٗرا سٕنٛدِ دٔسؠ بادشاہ بناونہٕ آمُت۔ اونتی پورہ
شنکر ورمن883 عیسویکلہانہ کہِ مطٲبق، یہٕ بادشاہ اوس نہٕ "دیوتاہن ہنز زبان بولان بلکہ شرابین خٲطرٕہ موزوں فحش تقریر اِستِمال کران، یہٕ ہوو زِ سُہٕ اوس روح ڈسٹلرزن ہندِس خاندانس سٟتؠ تعلق تھاوان" (سٹین سُند ترجمہٕ)۔ امہٕ سٟتؠ چھُ اَتھ حقیقتس سٟتؠ مراد زِ طاقت ٲس أکس ملکہ ہنٛدین باین منتقل گمژ، یس روٗح ڈسٹلرز کس أکس خاندانس مَنٛز زامٕژ ٲس۔
گوپال ورمن 2 ؤری902 عیسویشنکر ورمن سُنٛد نیٚچُو۔ پنٛنہِ ماجہِ سُگندھا سٕنٛدِ مدتہٕ سۭتہِ کٔر حُکوٗمت۔ قَتٕل کرنْہ آمُت
سنکتا10 دوہ904 عیسویگوپال ورمن سُنٛد بوے موٗد تختس پؠٹھ بیہنہٕ پتہٕ جلدٕیہ
سُگندھا 2 ؤری904 عیسویتمام مرد وٲرثن ہٕنٛدِ مرنہٕ پتہٕ بنییہِ ملکہٕ۔ تنٹرین فوجیو دٔسؠ معزول کرنہٕ آمُت، یِم گۄڈٕ شٲہی محأفظن ہٕنٛدؠ پٲٹھؠ کٲم ٲسؠ کٔرمٕتؠ۔ تنتریَن خٕلاف کٔر پننؠن مُخٲلِفَن (یَتھ ایکنگا ناوٕ سٟتؠ زاننہٕ یِوان) ہٕنٛدِ مدتہٕ سٟتؠ جَنٛگ شۆروٗع، مگر سُہ آو شکست دِتھ مارنہٕ۔
پارتھا906 عیسوینرجیتا ورمن سُنٛد 10 وُہُر شُر۔ ٹینٹرینن دٔسؠ تختس پیٚٹھ تھاونہٕ آمُت
نرجیتاورمن921 عیسویاونتی ورمن سُنٛد وۄرٕ بوے۔
چکروارمن922 عیسویتخت ہیوٚتمُت ٹینٹرینن نِش
شورورمن I 1 وْری933 عیسویتخت ہیوٚتمُت ٹینٹرینن نِش
پارتھا (دوٚیِم دورِ حکومت)934 عیسویتخت ہیوٚتمُت ٹینٹرینن نِش
چکرورمن (دوٚیِم دورِ حکومت)935 عیسویتخت ہیوٚتمُت ٹینٹرینن نِش
شنکر وردھن (یا شمبھووردھن)935 عیسویتخت ہیوٚتمُت ٹینٹرینن نِش
چکرورمن (ترٛیٚیِم دورِ حکومت)936 عیسویدامارا جٲگیردارن ہٕنٛدِ مدتہٕ سٟتؠ دِژ تنتریَن شِکست۔ اَکھ غٲر مَقبوٗل بادشاہ، سُہ آو مارنہٕ۔
اُنماتوانتی ("مد اَوَنتی")937 عیسویپارتھا سُنٛد نیٚچُو۔ أمؠ کوٚر پنٛنِس مٲلِس قتٕل، تہٕ پنٛنیٚن وۄرٕ بایَن فاقہٕ سٟتؠ مٲرِتھ۔
شورورمن دوم939 عیسویاُنماتوانتی ہُنٛد نیٚچوٗ

کتاب 6 : اُتپالا خاندان (پارٹ-II)

[اؠڈِٹ]
حوٚکوٗمَتھ کرن وٲلؠایسنشن وأرینوٹ
یشاسکارا-دیوا939 عیسویکٔشیٖرِ ہٕنٛدؠ رئیس چھِ یشسکارا تختس پؠٹھ قبضہٕ کران، یُس 14ہِمہِ صٔدی ہِنٛدِس راشد الدین سٕنٛدِس جامی التواریخ مخطوطہٕ پؠٹھٕ اوس یُس برہمنن ہٕنٛدِ اکہِ کونسل کہِ ذٔریعہٕ منتخب کرنہٕ آمُت اوس۔
ورناٹا948 عیسوی
سنگرامادیوا (سنگگراما I)948 عیسوی دیورا (کلرک یا مُصنِف) پرو گپتا سٕنٛدِ دٔسؠ قَتٕل، یُس اَکھ ریجنٹ منسٹر اوس بنیومُت۔
پاروگپت948 عیسویمضبوط مگر غیر مَقبوٗل حکمران
کشما گپتا950 عیسویپاروگپت سُنٛد نیٚچُو تہٕ دِدا سُنٛد خانٛدار ([[لوہارا خاندانُک] اَکھ رُکُن)۔ دِدا تہٕ/یا أمہِ سٕنٛدِ رِشتہٕ دار ٲسہِ اِنتِظامیہ چلاوان۔
ابھیمنیو II958 عیسویپننہِ ماجہِ دیداہَس سٟتؠ کٔر وزیر ناراواہنا سٕنٛدِ مدتہٕ سٟتؠ حوٚکوٗمَتھ۔ جوان موٗد۔
نندی گپتا972 عیسویدِدا سُنٛد زُر، یُس أمؠ سٕنٛدِ دٔسؠ معزول کرنہٕ آو
تریبھونگپت973 عیسویدِدا سُنٛد زُر، یُس أمؠ سٕنٛدِ دٔسؠ معزول کرنہٕ آو
بھیما گُپت975 عیسویدِدا سُنٛد زُر، یُس أمؠ سٕنٛدِ دٔسؠ معزول کرنہٕ آو
دیدا980 عیسویکِشما گُپتا سٕنٛز خانٛدارِنؠ

یشاسکارا سٕنٛدِس أکِس جوان نیٚچوِس پتہٕ بَنیٛوو پرٛاوَرگُپت، اَکھ دِویرا (کلرک) بادشاہ۔ أمہِ سٕنٛدِ نیٚچِوِ کشما گُپتاہن کوٚر لوہارا کِس سِمہاراجا سٕنٛزِ کورِ، دِداہس سۭتہِ خانٛدر۔ بالواسطہٕ تہٕ براہ راست حکمرٲنی کرنہٕ پتہٕ، دیداہن (980–1003 عیسوی) تھوو سمگرامراجا، پننس بٲے سُند نیچو تختس پؠٹھ، لوہارا خاندان شروٗع۔

کتاب 7: گۄڈنیُک لوہارا خاندان

[اؠڈِٹ]
حوٚکوٗمَتھ کرن وٲلؠReign[7]ایسنشن وأرینوٹ
سنگرامراجا (سمگراماراجا / کشماپتی)1003 عیسویدِڈا سُنٛد بیٚنتھٕر۔ تٔمہِ سٕنٛدِ مرنہٕ پتہٕ بِیوٗٹھ تختس پؠٹھ، کٔشیٖرِ پؠٹھ لوہارا خاندان سٕنٛز حُکُمرٲنی شۆروٗع۔
ہَرِی راجا22 دوہ1028 CE
اَننتا-دیو1028 CEپننِس نیٚچوِس حقس مَنٛز کوٚرُن تخت تختہٕ، مگر پننِس وزیر ہلادھارا سٕنٛدِ ذٔریعہٕ تھوٚو اِقتِدار برقرار۔
کلاشا (رانادتیہ II)1063 عیسویپنٛنِس مٲلِس ماجہِ خٕلاف بغاوت کٔر، ییٚمہِ سۭتہِ أمہِ سٕنٛدِس مٲلِس اننتا سٕنٛز خۄدکُشی گٔیہِ، اَمہِ پتہٕ کٔر أمہِ سٕنٛزِ ماجہِ خۄدکُشی ۔ أمہِ سٕنٛدِس نیٚچِوِ ہرشن کٔر أمِس خٕلاف بغاوت، تہٕ آو قٲد کرنہٕ۔
اُتکرشا22 دوہ1089 CEکلاشا سُند دویِم نیٚچوٗ۔ أمہِ سٕنٛدِس وۄرٕ بٲیِس وِجے مَلاہن کٔر أمِس خٕلاف بغاوت، تہٕ کٔرٕن ہرشا جیلہٕ منٛزٕ یَلہٕ۔ اُتکراشا آیہِ قٲد کرنہٕ تہٕ کٔرٕن خۄدکُشی
کشمیرُک ہرشا1101 عیسوی مَنٛز گُزریوپننؠن گۄڈٕنِکؠن ؤرؠ یَن مَنٛز اوس سُہ اَکھ ہوشیار بادشاہ، تہٕ فن تہٕ ادبُک سرپرست۔ أمہِ سٕنٛدِ دورِ حکوٗمتٕکہِ ٲخٕری ؤرؠ یَن مَنٛز آیہِ ناکام فوجی مُہِمہٕ نِنہٕ، ییٚمہِ کِس نٔتیٖجس مَنٛز زِیٛادٕ کھۄتہٕ زِیٛادٕ ٹیٚکس لگاونہٕ تہٕ تٔمؠ سٕنٛدیٚو جنرلن اُچالا تہٕ سُشالا (لوہارا خاندانٕک) بغاوتو کوٚر تٔمؠ سٕنٛز حوٚکوٗمَتھ ختم۔ أمہِ سُنٛد نیٚچُو بھوجا آو مارنہٕ، تہٕ ہرشا آو پانہٕ اُچالا سٕنٛدؠو نفرَو أکِس گامس مَنٛز ژوٗرِ روزنہٕ وِزِ مارنہٕ۔

کتاب 8: دویِم لوہارا خاندان

[اؠڈِٹ]
حوٚکوٗمَتھ کرن وٲلؠ[7]نوٹ
اُچالاپنُن بوے سُسالا بنوو لوہارُک حکمران۔ رَڈاہن کوٚر قَتٕل۔
رَڈا (شنکھراجا)تختس پؠٹھ قبضہٕ کوٚرمُت، یہِ داعوا کٔرِتھ زِ سُہ چھُ یشسکارا سُنٛد اولاد۔
سلہانااُچالا سُنٛد وۄرٕ بٲے۔ راڈا سٕنٛدِ مرنہٕ پتہٕ بنیو بادشاہ۔ اصلی طاقت ٲس گرگا چندر ناوٕکِس أکِس رئیس سٕنٛدِس اتھس مَنٛز۔ سلہانا آو معزول کرنہٕ تہٕ قٲد کرنہٕ۔
سُسالااُچالا سُنٛد بوے۔ گرگچندر سٕنٛدِ مدتہٕ سٟتؠ بِیوٗٹھ تختس پؠٹھ
بھِکشاچاراہرشا سُنٛد زُر، یُس اُچالا سٕنٛدِ بغاوتہٕ نِش بچوٚومُت اوس۔ [[نراورمن] سٕنٛدِ دٔسؠ پرورش کٔرمٕژ، [[مالوا|ملاوا]۔ معزول سوسالا۔
سُسالا (دوٚیِم دورِ حکومت) بھِکشاچارا سٕنٛدِ عروٗج پتہٕ شیٚن رؠتن انٛدر انٛدر کوٚر سُسالا ہن پنٕنہِ رازدٲنہِ حٲصِل، ییٚمہِ سۭتہِ خانہ جنگی گٔیہِ۔
جے سِمہا (سنہا-دیو)سُسالا سُنٛد نیٚچُو۔ أمہِ سٕنٛدِس دورِ حُکوٗمت کیٚن گۄڈنِکیٚن ؤرِین مَنٛز اوس اصلی اِقتِدار سُسالا ہس نِش ۔ کلہانہ سُنٛد بیان چھُ أمہِ سٕنٛدِس دورِ حُکوٗمت کِس 22 ہِمِس ؤرِیس مَنٛز بنٛد گَژھان۔

ترجمہٕ

[اؠڈِٹ]

راجترنٛگنی ہنٛد فارسی ترجمہٕ اوس زین العبیدین شروٗع کوٚرمت، ییٚمؠ 15 ہمہ صٔدی عیسوی مَنٛز کشمیرس پؠٹھ حوٚکوٗمَتھ کٔر۔

ہورس ہیمن ولسن کوٚر جزوی طور پٲٹھؠ اَمہِ کامہ ہنٛد ترجمہٕ، تہٕ لیوٗکھ اَتھ پؠٹھ مبنی اَکھ مضمون، ییٚمیک عنوان چھ ہندو ہسٹری آف کشمیر (یس ایشیاٹک ریسرچز جلد 15 مَنٛز شایَع چھ گوٚومت) ۔ کلہانہ سٕنٛز راجترنٛگنی ہنٛد ینہٕ والؠن انگریزی ترجمن مَنٛز چھ شٲمل:

  • راجترنگینی: دی ساگا آف دی کنگز آف کشمیر بذریعہ رنجیت سیتارام پنڈت (دی انڈین پریس، الہ آباد) 1935
  • کنگز آف کشمیر (1879) از جوگیش چندر دت
  • کلہانہ سٕنز راجترنگینی: کشمیر کین بادشاہن ہند اَکھ تواریخ از مارک اورل سٹینمارکس آرل سٹین
  • رامتیج شاستری پانڈے سند ہندی تبصرٕ سٟتؠ راجترنٛگنی (چوکھمبا سنسکرت پرتشٹھان، 1985)
  • کلہانا ہٕچ راجترنگینی، یَتھ وشو بندھو (آئی ڈی 1) ′ ترمیم کٔر، پتہٕ اَتھ مَنٛز چھ جوناراجا، سریورا تہٕ سوکا (آئی ڈی 2) ′ ہند متن شٲمل۔
  • راجترنٛگنی ہندی ترجمہٕ پنڈت گوپی کرشنا شاستری دویدی سنٛد۔
  • راجترنٛگنی اُردوٗ ترجمہٕ پنڈت ٹھاکر اچار چند شاہپوریا سنٛد۔
  • راجترنگینی، تؠلِگوٗ ترجمہ بذریعہ رینڈوچنٹالا لکشمی نرسمہا شاستری

حَوالہٕ

[اؠڈِٹ]
  1. 1 2 Stein 1979, pp. 133–138.
  2. رینا 2013, p. 260.
  3. گروگی 1994, pp. 185–186.
  4. لہری 2015, pp. 378–380.
  5. گروج 1994, p. 130.
  6. Pandit، Ranjit Sitaram (1935). River Of Kings (rajatarangini). ص. 23 I68-.
  7. 1 2 3 4 5 6 7 سٹین 1979, pp. 133–138.
  8. 1 2 3 سٹین 1979, p. 65.
  9. {{cite book |url=http://dli.serc.iisc.ernet.in:8080/handle/2015/131352 |عنوان=قدیم مالوا تہٕ وکرمادتیہ روایت |مصنف=ڈی سی سرکار |پبلشر=منشیرام منوہرلال |year=1969 |isbn=978-8121 131352 503488 |pages=111 |url-status=shed|org
  10. سٹین 1989, pp. 439–441.